مكتب علمی امام جواد (علیه السلام)

باید توجه داشت كه در میان همین تعداد محدود اصحاب و راویان آن حضرت، چهره های درخشان و شخصیت های برجسته ای مانند: علی بن مهزیار، احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، زكریا بن آدم، محمد بن اسماعیل بن بزیع، حسین بن سعید اهوازی، احمد بن محمد بن خالد برقی بودند كه هر كدام در صحنه علمی و فقهی وزنه خاصی به شمار می رفتند، و برخی دارای تألیفات متعدد بودند.
می دانیم كه یكی از ابعاد بزرگ زندگی ائمه ما، بعد فرهنگی آن است. این پیشوایان بزرگ هر كدام در عصر خود فعالیت فرهنگی داشته در مكتب خویش شاگردانی تربیت می كردند و علوم و دانشهای خود را توسط آنان در جامعه منتشر می كردند، اما شرائط اجتماعی و سیاسی زمان آنان یكسان نبوده است، مثلا در زمان امام باقر - علیه السلام - و امام صادق (علیه السلام) شرائط اجتماعی مساعد بود و به همین جهت دیدیم كه تعداد شاگردان و راویان حضرت صادق (علیه السلام) بالغ بر چهار هزار نفر می شد، ولی از دوره امام جواد تا امام عسكری علیهما السلام به دلیل فشارهای سیاسی و كنترل شدید فعالیت آنان از طرف دربار خلافت، شعاع فعالیت آنان بسیار محدود بود و از این نظر تعداد راویان و پرورش یافتگان مكتب آنان نسبت به زمان حضرت صادق (علیه السلام) كاهش بسیار چشمگیری را نشان می دهد. بنابراین اگر می خوانیم كه تعداد راویان و پرورش یافتگان مكتب آنان نسبت به زمان حضرت صادق (علیه السلام) كاهش بسیار چشمگیری را نشان می دهد.
 
بنابراین اگر می خوانیم كه تعداد راویان او اصحاب حضرت جواد - علیه السلام - قریب صد و ده نفر بوده اند و جمعا 250 حدیث از آن حضرت نقل شده[1]، و جمعاً 250 حدیث از آن حضرت نقل شده[2] نباید تعجب كنیم، زیرا از یك سو، آن حضرت شدیداً تحت مراقبت و كنترل سیاسی بود و از طرف دیگر، زود به شهادت رسید و به اتفاق دانشمندان بیش از بیست و پنج سال عمر نكرد! 
 
در عین حال باید توجه داشت كه در میان همین تعداد محدود اصحاب و راویان آن حضرت، چهره های درخشان و شخصیت های برجسته ای مانند: علی بن مهزیار، احمد بن محمد بن ابی نصر بزنطی، زكریا بن آدم، محمد بن اسماعیل بن بزیع، حسین بن سعید اهوازی، احمد بن محمد بن خالد برقی بودند كه هر كدام در صحنه علمی و فقهی وزنه خاصی به شمار می رفتند، و برخی دارای تألیفات متعدد بودند. 
 
از طرف دیگر، راویان احادیث امام جواد (علیه السلام) تنها در محدثان شیعه خلاصه نمی شوند، بلكه محدثان و دانشمندان اهل تسنن نیز معارف و حقایقی از اسلام را از آن حضرت نقل كرده اند. به عنوان نمونه «خطیب بغدادی» احادیثی با سند خود از آن حضرت نقل كرده است[3]. 
 
همچنین حافظ «عبد العزیز بن اخضر جنابذی» در كتاب «معالم العتره الطاهره»[4] و مؤلفانی نیز مانند: ابوبكر احمد بن ثابت، ابو اسحاق ثعلبی و محمد بن منده بن مهربذ در كتب تاریخ و تفسیر خویش روایاتی از آن حضرت نقل كرده اند.[5] 
 
 
پی نوشت ها:
[1] . شیخ طوسی، رجال، الطبعه الاولی، نجف، منشورات المكتبه الحیدریه، 1381 هـ. ق، ص 397 ـ 409 مؤلف «مسند الامام الجواد» تعداد یاران و شاگردان امام جواد را 121 نفر می داند (عطاردی، شیخ عزیز الله، مسند الامام الجواد، مشهد، المؤتمر العالمی للامام الرضا علیه السلام ـ 1410 هـ ق.) و قزوینی آنها را جمعاً 257 نفر می داند (قزوینی، سید محمد كاظم، الامام الجواد من المهد الی اللحد،‌الطبعه الاولی، بیروت، مؤسسه البلاغ، 1408 هـ. ق). 
[2] . آقای عطاردی در مسند الامام الجواد با احصائی كه كرده مجموع احادیث منقول از پیشوای نهم را در زمینه های مختلف فقهی، عقیدتی، اخلاقی و... تعداد مذكور در فوق ضبط كرده است. 
[3] . تاریخ بغداد، بیروت، دارالكتاب العربی، ج 3، ص 54 و 55. 
[4] . امین، سید محسن، اعیان الشیعه بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1403 ه.ق، ج2، ص35. 
[5] . ابن شهر آشوب، قم، المطبعه العلمیه، ج4، ص384.
 
رسول جعفريان- حيات فكري و سياسي امامان شيعه، ص490 و مهدي پيشوايي- سيره پيشوايان، ص561
20 اردیبهشت 1393
تعداد بازدید:  1692 مرتبه

نظرات کاربران

این مطلب فاقد نظر می باشد.

  • آخرين عناوين

  • پربازديدها

  • آرشيو

بازدید امروز:1384

بازدید دیروز: 3319

بازدید کل: 7621026

حقوق این وبسایت محفوظ بوده و متعلق به مجمع طلاب و فضلای شهرستان تکاب می باشد.