آیات و روایاتی درخصوص عیب جویی

افراد بد به دنبال بدی های مردم هستند و خوبیهایشان را رها می کنند چنانکه مگس ها دنبال پلیدی ها می گردند.
 آیات‏
 
 1 - ثروت زیاد عامل عیب جویى 
 «ویل لكلّ همزة لمزة الذى جمع مالاً و عدّده» همزه، 1و2
 واى بر هر عیب جوى مسخره كننده‏اى همان كس كه مال فراوانى جمع‏آورى و شماره كرده (بى آن كه مشروع و نامشروع آن را حساب كند) .
 
 2 - عیب جویى از برادران دینى‏
 و لا تلمزوا انفسكم و لا تنابزوا بالالقاب» حجرات، 11
 و یكدیگر را مورد طعن و عیب جویى قرار ندهید و با القاب زشت و ناپسند یكدیگر را یاد نكنید .
 
 3 - عیب جویى از پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله وسلم 
 «و منهم من یلمزك فى الصدقات فان اعطوا منها رضوا و ان لم یعطوا منها اذا هم یسخطون» توبه، 58
 و در میان آنها كسانى هستند كه در (تقسیم) غنایم به تو خرده مى‏گیرند اگر از آن (غنایم، سهمى) به آنها داده شود راضى مى‏شوند و اگر داده نشود خشم مى‏گیرند (خواه حق آنها باشد یا نه) .
 
 4 - عیب جویى از اوصاف منافقان‏
 «الذین یلمزون المطوّعین من المؤمنین فى الصدقات و الذین لا یجدون الّا جهدهم فیسخرون منهم سخر اللَّه منهم واللَّه عذاب الیم» توبه، 79
 آنهایى كه از مؤمنان اطاعت كار، در صدقاتشان عیب جویى مى‏ كنند و كسانى را كه (براى انفاق در راه خدا) جز به مقدار (ناچیز) توانایى خود دسترسى ندارند مسخره مى‏ نمایند خدا آن‏ها را مسخره مى ‏كند (و كیفر استهزاء كنندگان را به آنها مى‏ دهد) و براى آنها عذاب دردناكى است .
 
 روایات‏
 1 - تشویق به رفع عیب از خویشتن‏
 قال على‏ علیه السلام : «طوبى لمن شغله عیبه عن عیوب الناس». 
 خوشا به سعادت كسى كه عیب او مانع شود كه به عیب دیگران بپردازد . (نهج البلاغه حكمت 176)
 
 2 - نكوهش از عیب‏ جویى‏
 قال على‏ علیه السلام : «من نظر فى عیوب الناس فاكرهها ثم رضیها لنفسه فذلك الاحمق بعینه». 
 كسى كه به عیوب مردم بنگرد و كراهت بورزد بعد آن را براى خودش بپسندد، این شخص نادان واقعى است. (نهج البلاغه / حكمت 349)
 
 3 - عیب جویى گناه بزرگ 
 قال على ‏علیه السلام : «جهل المرء بعیوبه من اكبر ذنوبه» .
 نادانى انسان به عیوبش از بزرگترین گناهان است . (كنز الفوائد / 1 / 279)
 
 4 - پوشاندن عیب‏
 سئل رجل عن رسول اللَّه‏ صلى الله علیه وآله وسلم احبّ ان یستر اللَّه علّى عیوبى؟ فقال‏ صلى الله علیه وآله وسلم : «استر عیوب اخوانك یستر اللَّه علیك عیوبك». 
 شخصى به پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله وسلم عرض كرد: دوست دارم خداوند عیب مرا بپوشاند. فرمود: عیوب برادران خود را بپوشان تا خداوند عیوب تو را بپوشاند . (كنز العمال / 44154)
 
 5 - پیامد عیب جوئى‏
 قال رسول اللَّه‏ صلى الله علیه وآله وسلم : «لا تتبّعوا عورات المؤمنین من تتّبع عورات المؤمنین تتّبع اللَّه عورته و من تتّبع اللَّه عورته فضحه و لو فى جوف بیته».
 از عیوب مؤمنان جستجو نكنید. كسى كه در جستجوى عیوب آنان باشد خداوند عیب او را جستجو مى‏ كند و او را در خانه‏اش رسوا مى‏ كند . (ثواب الاعمال / 2 / 288)
 
 6 - جستجو در عیب دیگران‏
 قال على‏ علیه السلام : «الاشرار یتبعون مساوى الناس و یتركون محاسنهم كما یتبع الذباب المواضع الفاسدة من الجسد و یترك الصحیح».
 افراد بد به دنبال بدى‏ هاى مردم هستند و زیبایى‏ هاى آنها را رها مى‏كنند همان طورى كه مگس در محل فاسد بدن مى‏ نشیند و موضع صحیح را رها مى ‏كند . (سفینة البحار / 2 / 295)
 
 7 - سرزنش به عیب، نزدیك‏ترین راه به كفر
 قال الصادق‏ علیه السلام : «اقرب ما یكون العبد الى الكفر ان یؤاخى الرجل على الدین فیحصى علیه زلاّته لیعنّفه بها یوماً ما». 
 نزدیك‏ترین حالت بنده به كفر در صورتى است كه مواظب كار برادر خود باشد و لغزش‏هاى او را بشمارد تا در روزى او را سرزنش كند . (كافى / 2 / 355)
 
 8 - راه ‏هاى شناخت عیب‏
 
 الف - لطف الهى؛ 
 قال رسول اللَّه‏ صلى الله علیه وآله وسلم : «اذا اراد اللَّه بعبد خیراً فقّهه فى الدین و زهّده فى الدنیا و بصّره عیوبه». 
 هرگاه خداوند به بنده‏ اى خیر را اراده كند، او را در دین فقیه گرداند و او را در دنیا زاهد قرار مى‏ دهد و عیوبش را به او مى‏ شناساند . (نهج الفصاحة / كلمه 143)
 
 ب - رفیق خوب؛
 قال الرضاعلیه السلام : «... و ساعة لمعاشرة الاخوان و الثقات الذّین یعرّفون عیوبكم و یخلصون لكم فى الباطن».
 یكى از ساعات زندگى براى معاشرت با برادران و افراد مورد اعتماد است، كسانى كه عیوب شما را به شما بشناسانند و شما را در باطن خالص كنند . (بحار / 75 / 321)
 
 ج - محاسبه‏ نفس؛
 قال على‏ علیه السلام : «من حاسب نفسه وقف على عیوبه و احاط بذنوبه».
 كسى كه به حساب نفس خود برسد، بر عیوب خود آگاه مى‏ شود و احاطه به گناهانش پیدا مى‏ كند.  (غرر الحكم/5/399)
عیب جویی مکن
 
تمثیل:
 
زنبور عسل با گل مأنوس است و روی گل می نشیند ولی مگس دنبال کثیفی و پلیدی است مثلاً اگر کودکی مقداری آب بینی در صورت او باشد روی آن می نشیند. ما هم باید مثل زنبور عسل باشیم و روی گل خوبیهای مردم بنشینیم و خوش گویی کنیم نه اینکه فقط دنبال عیب و بدی آن ها باشیم. این صفت اشرار است که حضرت امیرالمومنین ( علیه السلام) فرمود: 
 
اَلاَشرارُ یَتّبعونَ مَساویَ الناسِ وَیَترُکونَ مَحاسِنَهم کما یَتّبعُ الذبابُ المواضعَ الفاسدةَ (سفینة البحار / 2 / 295)
 
افراد بد به دنبال بدی های مردم هستند و خوبیهایشان را رها می کنند چنانکه مگس ها دنبال پلیدی ها می گردند.
 
 
همچون مگسان روی پلیدی منشین 
 
زنبور عسل باش انیس گل باش
 
منبع: برگرفته از سایت حجت الاسلام قرائتی و تمثیلات مرحوم آیت الله مجتهدی
26 فروردین 1395
تعداد بازدید:  2147 مرتبه

نظرات کاربران

این مطلب فاقد نظر می باشد.

  • آخرين عناوين

  • پربازديدها

  • آرشيو

بازدید امروز:184

بازدید دیروز: 252

بازدید کل: 7791183

حقوق این وبسایت محفوظ بوده و متعلق به مجمع طلاب و فضلای شهرستان تکاب می باشد.