پیش نیاز بهشت

انسان در اين دنيا آن‏ طور كه بايد و شايد نمى ‏تواند حقيقت آن عالم را درك كند، زيرا ادراكات ضعيف او كه توام با شبهات و اوهام و وساوس شيطانى است، مانع از شناخت درست آن جهان مى‏ شود. شايد هنگامى كه آن عالم برپا گردد، انسان حقيقت اين مطلب را دريابد.
حضرت امام جعفر صادق عليه السلام در ضمن سفارش بلندي به عبدالله بن جُندب مي‌فرمايد:
 
«... وَ ما يَنبَغى لِاَحَدٍ اَن ‏يَطمَعَ اَن يُنزَلَ بعملِ الفُجارِ مَنازِلَ الابرار. اَما اِنه لَو وَقعتِ الواقعةُ وَ قامَتِ القيامةُ وَ جَاءَتِ الطامَةُ وَ نَصبَ الجَبارُ المَوازينَ لِفَصلِ القَضاءِ وَ بَرزََ الخلائقَ لِيومِ الحِسابِ اَيقنَت عِندَ ذلك لِمَن تَكونُ الرَفعةُ وَ الكَرامَةُ وَ بمَن تَحلُ الحَسرَةُ وَ النَدامَةُ، فَاعْمَل اليَومَ فِى الدُنيا بما تَرجوا بهِ الفَوزَ فِي الاخِرَةِ‏» 1
 
 
 شايسته نيست بر آنکه رفتار و کردار بدان را دارد خيال بهشت و جايگاه نيکان را به سر پرورد. آنگاه که آن حادثه بزرگ واقع گشته و قيامت به پا شود، و حضرت جبار ترازوي عدل خويش را براي داوري برآويزد، و مردمان را براي روز حساب جمع آورَد، معلوم شود که بزرگي و کرامت از آنِ که و حسرت و پشيماني از براي که خواهد بود. پس امروز در اين دنيا، آن کن و چنان کن که اميد نيک بختي آخرت در آن است.
 
 
نظام ارزشى اسلام، بر اين بينش مبتنى است كه انسان داراى مبدا و داراى مقصدى مى ‏باشد. در اين مسير، انسان براى تعيين جهت‏ حركت‏ خود، نياز به راهنما دارد. اين راهنما، همان ارزش هايى هستند كه نظام ارزشى اسلام آن را فراروى مسلمانان قرار داده است. از اين‏ رو، ما وقتى مى ‏توانيم نظام ارزشى و اخلاقى اسلام را تبيين كنيم كه از يك سو، به مبدا و از سوى ديگر به معاد توجه داشته باشيم. مبدا حركت انسان، از سوى خدا و مقصد نيز به سوى او خواهد بود: «انالله و انا اليه راجعون‏» 2 بنابراين، براى تبيين عقلانى نظريه اخلاقى و ارزشى اسلام، توجه به دو اصل مبدا و معاد ضرورى است. پس از اين‏كه انسان از ديدگاه نظرى و معرفتى موفق به درك و پذيرش نظام ارزشى و اخلاقى اسلام شد، بايد به صورت عملى نيز به كسب فضايل و ارزش ‏هاى اخلاقى همت گمارد. براى پيمودن راه در اين مسير نيز توجه به دو اصل مبدا و معاد كارساز است.
 
 
حضرت امام صادق عليه السلام در آن فرمايش بلند پس از بيان نعمت‏ هاى خدا، كه شامل نعمت هاى پيش از تولد انسان، دوران حيات وى و عالم پس از مرگ مى ‏شود، به اين مطلب اشاره مى‏ فرمايند كه اگر براى برخوردارى از نعمت‏ هاى پيش از آفرينش و نيز نعمت هايى كه براى ادامه حيات و تكامل انسان لازم است، شرطى گذاشته نشده است، اما رسيدن به نعمت هاى ابدى مشروط به انتخاب صحيح مسير و اطاعت‏ بى‏ چون و چراى خداوند از سوى انسان است.
 
 
وقتى انسان به نعمت هايى كه خداوند در اختيارش قرار داده است‏ خوب بينديشيد، در مقام خضوع و اطاعت او برمى‏ آيد؛ يعنى توجه به مبدا آفرينش، انگيزه ‏اى براى انسان خواهد بود كه ارزش ‏هاى اخلاقى و معنوى را در خود عينيت و تحقق بخشد. عامل ديگرى كه موجب انگيزه انسان براى انجام دستورات الهى و تكاليف دينى مى‏ شود، توجه به معاد و زندگى پس از مرگ است; يعنى اگر در اين دنيا انسان خدا را اطاعت كند، در آن دنيا به نعمت‏ هاى ابدى دست‏ خواهد يافت.
 
 
حضرت امام صادق عليه السلام با اشاره به نعمت هايى كه خداوند در اختيار بندگان خود قرار داده است، از يك سو، توجه انسان ها را به مبدا آفرينش جلب مى‏ كنند و از سوى ديگر، آنان را متوجه حيات ابدى و عالم معاد مى ‏نمايند. آفت و آسيبى كه ممكن است در اينجا دامنگير انسان شود اين است كه فكر مى‏ كند همان‏طور كه نعمتهاى دنيايى - چه پيش از آفرينش و چه در دوران حيات - را به آسانى به دست آورده است، مى‏تواند بدون تلاش و زحمت نعمتهاى ابدى را هم تصاحب كند. چنين پندارى وسوسه شيطان است كه انسان را از فعاليت و تلاش بازمى‏دارد. از اين‏رو، حضرت هشدار مى‏دهند كه مبادا تصور كنيد بدون اطاعت ‏خدا مى‏توان به نعمت‏هاى ابدى دست‏يافت. رسيدن به نعمتهاى ابدى، كه قابل وصف نيستند، از هر راهى امكان‏ پذير نيست، بلكه بايد راه درستى را كه خداوند در قالب دستورات خود، براى ما معين و مقرر فرموده است انتخاب نماييم تا به سرمنزل مقصود برسيم. سزاوار نيست كسى با انجام رفتارى كه مخصوص اهل فسق و فجور است، انتظار داشته باشد به مقاماتى كه اولياى خدا از آن برخوردارند، برسد: «وما ينبغى لاحد ان يطمع ان ينزل بعمل الفجار منازل الابرار"
 
 
حضرت در ادامه، بر اين مطلب تاكيد مى‏ ورزند كه هر قدر درباره عظمت روز قيامت و نعمت هاى ابدى سخن گفته شود، باز هم عده‏ اى آن را سرسرى مى‏ گيرند و همچنان به فكر خوش‏گذرانى در اين دنيا هستند. حال آن‏كه، سعادت حقيقى در آن عالم ابدى است. تاكيد انبيا عليهم السلام و نيز قرآن كريم، كه بيش از يك سوم آيات آن درباره عالم آخرت مى ‏باشد، همگى بر اهميت اين مطلب دلالت دارند. حضرت مى‏ فرمايند: آگاه باشيد! هنگامى كه آن حادثه عظيم واقع شد و عالم قيامت‏ برپا گرديد و خدا ميزان هايى براى سنجش اعمال انسان ها قرار داد، آن‏جاست كه يقين خواهيد كرد كه سربلندى و كرامت از آن كيست و حسرت و ندامت نصيب چه كسانى مى ‏شود: «اما انه لو وقعت الواقعة و قامت القيامة و جاءت الطامة و نصب الجبار الموازين لفصل القضاء و برز الخلائق ليوم الحساب ايقنت عند ذلك لمن تكون الرفعه و الكرامة و بمن تحل الحسرة و الندامة» خدايى كه همه هستى در دست اوست، قدرت سلطنت ‏خود را در آن عالم ظاهر خواهد كرد و كسى نيست كه بتواند در مقابل عظمت ‏سلطنت او عرض اندام نمايد. همه قدرت ها در مقابل قدرت خداى متعال هيچ و پوچند: «لمن الملك اليوم لله الواحد القهار»3؛ در آن روز سلطنت عالم با خداى قاهر منتقم يكتاست.
 
 
انسان در اين دنيا آن‏ طور كه بايد و شايد نمى ‏تواند حقيقت آن عالم را درك كند، زيرا ادراكات ضعيف او كه توام با شبهات و اوهام و وساوس شيطانى است، مانع از شناخت درست آن جهان مى‏ شود. شايد هنگامى كه آن عالم برپا گردد، انسان حقيقت اين مطلب را دريابد. كسى كه يقين دارد خواه ناخواه به آن عالم سفر خواهد كرد، نبايد روزگار خود را در اين دنيا به غفلت و پيروى از هوا و هوس بگذراند. انسان بايد در اين دنيا به گونه ‏اى رفتار نمايد كه در آن عالم به سعادت و خوشبختى برسد: «فاعمل اليوم فى الدنيا بما ترجوا به الفوز فى الاخرة»
 
 
بنابراين، هم نظام ارزشى و اخلاقى اسلام مبتنى بر دو اصل مبدا و معاد است و هم ايجاد انگيزه براى پيمودن راه كمال و تحقق بخشيدن به ارزش ‏هاى متعالى، در گرو توجه به اين دو اصل مهم مى ‏باشد.
 
يادآورى اين دو اصل همواره مى‏ تواند عزم ما را در پيمودن راه درست، راهى كه انبياى الهى به ما نمايانده ‏اند، راسخ تر نمايد.
 
آيت الله محمد تقي مصباح يزدي
 
1- محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 75، ص285
2- بقره، 156
3- غافر، 16
30 خرداد 1395
تعداد بازدید:  1194 مرتبه

نظرات کاربران

این مطلب فاقد نظر می باشد.

  • آخرين عناوين

  • پربازديدها

  • آرشيو

بازدید امروز:2450

بازدید دیروز: 3155

بازدید کل: 8157261

حقوق این وبسایت محفوظ بوده و متعلق به مجمع طلاب و فضلای شهرستان تکاب می باشد.